Bài viết đặt vấn đề xem xét lại quan niệm truyền thống về nguồn của luật quốc tế qua đánh giá vai trò và xu thế phát triển của luật mềm điều chỉnh quan hệ quốc tế về môi trường. Để đạt được mục tiêu này, bài viết: 1) Phân tích tổng quan về sự phát triển của luật mềm để tìm ra nghĩa chính xác, đặc trưng và những hàm ý pháp lí thực sự của luật mềm, từ đó, bài viết nhận diện các hạn chế trong cách hiểu truyền thống rằng nguồn của luật quốc tế là hình thức chứa đựng các quy phạm pháp luật; 2) Đề xuất cần có những thay đổi trong khái niệm nguồn của luật quốc tế để phù hợp với sự thay đổi trong thực tiễn xây dựng và thực hiện luật quốc tế; 3) Khẳng định rằng việc thừa nhận các quy phạm luật quốc tế mềm, đặc biệt là trong lĩnh vực luật môi trường quốc tế, như là một cách thức cách tân của việc xây dựng luật trong thế kỉ XXI, đòi hỏi phải hiểu khái niệm nguồn của luật quốc tế theo nghĩa là tất cả các yếu tố chứa đựng căn cứ để xây dựng và thực hiện pháp luật quốc tế.
1. Alan Boyle (2014), “Soft law in international law-making”, trong Malcolm D Evans, International law, 4th edition, Oxford University Press.
2. Atapattu, Sumudu A. (2006), Emerging Principles of International Environmental law, Ardsley, NY, Transnational Publishers.
3. Birnie, Patricia & Boyle Alan (2002), International law & the environment, 2nd ed., Oxford University Press.
4. Brownlie, Ian (1979), Principles of public international law, 3a. ed., Oxford University Press.
5. Chinkin, C. M. (1989), “The Challenge of Soft Law: Development and Change in International Law”, The International and Comparative Law Quarterly, vol. 38.
6. D’Aspremont, Jean (2011), “The Configuration of Formal Ascertainment of International Law: The Source Thesis”, Formalism and the sources of international law, New York, Oxford University Press Inc.
7. Dupuy, Pierre-Marie (1991), “Soft law and the international law of the environment”, Michigan Journal of International Law, vol. 12, iss. 2.
8. Dupuy, René-Jean (1975), “Droit déclaratoire et droit programmatoire: de la coutume sauvage a la “soft law”, en L´élaboration du droit international public. Societé francaise pour le Droit Inter-national public, Colloque de Toulouse, Leiden, Sijthof.
9. Fitzmaurice, Malgosia (2001), “International Protection of the Environment”, Recuel des Cours, The Hague Academy of International Law, The Hague, Boston, London, Martinus Nijhoff, vol. 293.
10. Học viện Ngoại giao (2022), Giáo trình Luật quốc tế, Nxb. Thế giới.
11. Kiss Alexandre- Charles & Shelton Dinah (2007), Guide to International Environmental Law, Leiden, Boston, Martinus Nijhoff.
12. Klabbers, Jan (2006), “Reflections on soft law in a privatized world”, Lakimies, vol. 104, iss. 7-8.
13. Laylin, J. G. (1976), “Emerging Customary Law of the Sea”, in International Lawyer, vol. 10.
14. Lê Thị Anh Đào và Phạm Thị Bắc Hà (2019), “Phương pháp Toà án công lí quốc tế của Liên hợp quốc xác định luật tập quán quốc tế”, Tạp chí Khoa học Pháp lí Việt Nam, số 4(125).
15. Lê Thị Anh Đào (2018), “Sự hình thành luật tập quán quốc tế trước bối cảnh thay đổi cơ bản”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 15(367).
16. Louka, Elli (2006), International Environmental Law, Fairness, Effectiveness, and World Order, New York, Cambridge University Press.
17. Mcdougal, Myres (1963), “The Emerging Customary Law of Space”, Nw. U.L.Rev.
18. Nadasdy, Kristin (1998), “Discriminating Among Rights?: a Nation’s Legislating a
Hierarchy of Human Rights, in the Context of International Human Rights Cus-tomary Law”, Valparaiso University Law Review.
19. Nguyễn Bá Diến (2013), Giáo trình Công pháp quốc tế, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội.
20. Sands, Philippe (2003), Principles of international environmental law, 2nd ed., Cambridge, Cambridge University Press.
21. Schermers, Henricus & Blokker, Nicolaas (2011), International institutional law: unity within diversity, 5th rev. ed., Leiden, Martinus Nijhoff.
22. Senden, Linda (2004), Soft Law in European Community Law, Oxford, Hart.
23. Shaw, Malcolm (2008), International law, 6th. ed., Cambridge, Cambridge University Press.
24. Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật quốc tế, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.
25. Uribe, Diego y Cárdenas, Fabían (2010), Derecho Internacional Ambiental, Fundación Universidad de Bogotá Jorge Tadeo Lozano.
26. Wolfrum, R. (1987), “The Emerging Customary Law of Marine Zones: State Practice and the Convention of the Law of the Sea”, Netherlands Yearbook of International Law, Cambridge University Press.
27. Wolfrum, Rüdiger, Commented by H. Neuhold (2005), “The Inadequacy of Law-Making by International Treaties: “Soft Law” as an Alternative?”, Developments of International Law in Treaty Making, Springer Berlin.