Ô nhiễm nhựa là một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng của thế kỉ XXI, gây tác động tiêu cực đến con người và hệ sinh thái toàn cầu. Thương mại chất thải nhựa xuyên biên giới có thể cung cấp nguyên liệu tái chế cho nền kinh tế tuần hoàn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu kiểm soát. Việt Nam hiện đối diện với yêu cầu kép khi vừa phải kiểm soát chất thải nhựa nhập khẩu, đồng thời khai thác giá trị tài nguyên của nhựa tái chế. Bài viết phân tích pháp luật quốc tế điều chỉnh thương mại chất thải nhựa, trọng tâm là Công ước Basel, đồng thời khảo cứu kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam, nhằm ngăn ngừa sự dịch chuyển ô nhiễm và phát huy vai trò của thương mại chất thải nhựa trong nền kinh tế tuần hoàn bền vững.
1. Amy L. Brooks, Shunli Wang, Jenna Jambeck (2018), “The Chinese import ban and its impact on global plastic waste trade”, Science Advances, số 4(6).
2. Chinho Lin, Parinyakorn Paengsri, Yiwen Yang (2023), “Impact of China’s National Sword Policy on waste import: A difference-in-differences approach”, Economic Analysis and Policy, số 78.
3. Chunbo Zhang, Mingming Hu, Francesco Di Maio, Benjamin Sprecher, Xining Yang, Arnold Tukker (2022), “An Overview of the Waste Hierarchy Framework for Analyzing the Circularity in Construction and Demolition Waste Management in Europe”, Science of The Total Environment, số 803.
4. Ebikapade Amasuomo, Jim Baird (2016), “The concept of waste and waste management”, Journal of Management and Sustainability, số 6(4).
5. Enru Wang, Changhong Miao, Xiaofei Chen (2022), “Circular Economy and the Changing Geography of International Trade in Plastic Waste”, International Journal of Environmental Research and Public Health, số 19(22).
6. Hande Sezgin, Ipek Yalcin-Enis (2021), “Turning plastic wastes into textile products”, Handbook of Solid Waste Management, Springer, Springer Nature Singapore Pte Ltd., Singapore.
7. Kaustubh Thapa, Walter J. V. Vermeulen, Mo Ming De Waal, Pauline Deutz, Hồng Quân Nguyễn (2024), “Towards a Just Circular Economy Transition: the Case of European Plastic Waste Trade to Vietnam for Recycling”, Circular Economy and Sustainability, tập 4.
8. Lazíková, Jarmila, Ľubica Rumanovská (2024), “Waste in the EU Law’, Juridical Tribune - Review of Comparative and International Law, số 14(2).
9. Nguyễn Chí Linh (2024), Hoàn thiện pháp luật về quản lí nhập khẩu phế liệu nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường, https://phapluatphattrien.vn/hoan-thien-phap-luat-ve-quan-ly-nhap-khau-p... 19.html
10. Nguyễn Chí Linh (2025), Kiểm soát hải quan đối với nhập khẩu phế liệu theo Công ước Basel và pháp luật một số quốc gia - Kinh nghiệm cần cho Việt Nam, https://phap luatphattrien.vn/kiem-soat-hai-quan-doi-voi-nhap-khau-phe-lieu-theo-cong-uoc-basel-va-phap-luat-mot-so-quoc-gia--kinh -nghiem-can-cho-viet-nam-d4173.html
11. Nguyễn Minh Khoa (2023), “Áp dụng kinh tế tuần hoàn trong ngành nhựa ở Việt Nam”, Tạp chí Môi trường, số 6.
12. Olivier Barsalou, Michael Hennessy Picard (2018), “International Environmental Law in an Era of Globalized Waste”, Chinese Journal of International Law, số 17(3).
13. Qiao Huang, Guangwu Chen, Shaoqing Chen, Lixiao Xu, Rui Wang (2020). “Modelling the global impact of China’s ban on plastic waste imports”, Resources, Conservation and Recycling, số 154.
14. Shen Qu, Yuhua Guo, Zijie Ma, Wei-Qiang Chen, Jianguo Liu, Gang Liu, Yutao Wang, Ming Xu (2019), “Implications of China’s foreign waste ban on the global circular economy”, Resources, Conservation and Recycling, số 144.
15. Weronika Urbańska, Anna Janda, Magdalena Osial, Mateusz Słowikowski (2023), “Sustainable Municipal Waste Management during the COVID-19 Pandemic—A Case Study of Poland”, Resources, số 12(76).