Luật hình sự và luật tố tụng hình sự: Mối liên hệ và tính thống nhất

Luật hình sự và luật tố tụng hình sự: Mối liên hệ và tính thống nhất

Trịnh Tiến Việt ttviet@vnu.edu.vn Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
Tóm tắt: 

Luật hình sự quy định tội phạm, trách nhiệm hình sự và hình phạt, còn luật tố tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục, chức năng và thẩm quyền để thực thi và hiện thực hoá quy định đó trong thực tiễn, cùng hướng tới mục tiêu bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa, công lí, công bằng, trật tự xã hội và các quyền con người. Do đó, trên cơ sở làm rõ mối liên hệ, tác động qua lại giữa luật hình sự và luật tố tụng hình sự dưới góc độ triết học pháp luật, sự thể hiện nội dung trong Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, bài viết chỉ ra những bất cập, hạn chế lớn về nội dung, hình thức chưa bảo đảm tính thống nhất đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện trong hệ thống pháp luật Việt Nam, qua đó góp phần đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, cũng như đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn tới.

Từ khóa: 
Luật hình sự; luật tố tụng hình sự; mối liên hệ giữa nội dung và hình thức; tính thống nh
Tài liệu tham khảo: 

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2016), Giáo trình Những nguyên lí cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đào Trí Úc (2000), Luật hình sự Việt Nam, Quyển 1 - Những vấn đề chung, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội.

3. Đào Trí Úc (2016), “Hệ thống những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự Việt Nam theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015”, Những nội dung mới trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Nguyễn Hoà Bình (chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

4. Hoàng Thị Minh Sơn (chủ biên) (2020), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.

5. Kiều Đình Thụ (1996), Tìm hiểu luật hình sự Việt Nam, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh.

6. Lê Huỳnh Tấn Duy (2024), “Bảo vệ, bảo đảm quyền con người bằng pháp luật tố tụng hình sự trong nền tư pháp công bằng, nghiêm minh”, Tạp chí Kiểm sát, số 20.

7. Lê Tiến Châu (2009), Chức năng xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Tư pháp, Hà Nội.

8. Lê Văn Cảm (2019), Giáo trình Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự - Phần chung, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội.

9. Lê Văn Cảm (2018), Nhận thức khoa học về Phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau pháp điển hoá lần thứ ba, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội.

10. Nguyễn Ngọc Chí (chủ biên) (2015), Quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự, Nxb. Hồng Đức.

11. Nguyễn Ngọc Chí, Lê Lan Chi (đồng chủ biên) (2019), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội.

12. Nguyễn Ngọc Hoà (2004), “Tội danh và việc chuẩn hoá các tội danh trong Bộ luật Hình sự Việt Nam”, Tạp chí Luật học, số 6.

13. Nguyễn Ngọc Hoà (chủ biên) (2022),

Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần chung, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội.

14. Nguyễn Ngọc Hoà (chủ nhiệm) (2023), Kỉ yếu Hội thảo: Kĩ thuật văn bản: Bộ tiêu chuẩn và kết quả đánh giá hạn chế của một số bộ luật và luật, trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Kĩ thuật lập pháp ở Việt Nam hiện nay: Lí luận, thực trạng và kiến nghị”, Hà Nội.

15. Nguyễn Văn Sanh, Dương Quốc Quân (đồng chủ biên) (2016), Hỏi - đáp về thế giới quan, phương pháp luận Triết học của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

16. Ronald Bacigal, Mary Tate (2014), Criminal Law and Procedure: An Overview (4th Edition), Publisher: Cengage Learning, January 1.

17. Trần Quang Tiệp (2004), “Một số vấn đề lí luận về mối quan hệ giữa luật hình sự và luật tố tụng hình sự”, Tạp chí Kiểm sát, số 11.

18. Trịnh Tiến Việt (2022), “Tội danh bằng nhau, tội danh nặng hơn và tội danh nhẹ hơn”, Tạp chí Luật học, số 7.

19. Trịnh Tiến Việt (2022), Tổng quan Luật hình sự Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

20. Trịnh Tiến Việt, Trần Thị Quỳnh (2025), “Hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam: Thực trạng và các định hướng tiếp tục hoàn thiện trong giai đoạn tới”, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 10(94).

21. Võ Khánh Vinh (2022), “Triết học pháp luật - Định hướng nghiên cứu và đào tạo mới ở Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 6.

Tạp chí: 

Bài viết cùng số