Mô hình công ti dịch vụ năng lượng (Energy Service Company - ESCO) được xem là công cụ thị trường có khả năng chuyển hoá khoản tiết kiệm năng lượng trong tương lai thành nguồn hoàn vốn cho dự án hiện tại. Khác với cách tiếp cận chỉ mô tả ESCO như một giải pháp kĩ thuật-tài chính, bài viết tiếp cận ESCO như một vấn đề pháp lí về định danh chủ thể, cấu trúc hợp đồng, phân bổ rủi ro, đo đạc-xác minh khoản tiết kiệm và cơ chế hỗ trợ tài chính. Pháp luật Việt Nam tuy đã bước đầu ghi nhận “tổ chức dịch vụ năng lượng” và “hợp đồng hiệu quả năng lượng” nhưng vẫn thiếu các quy tắc cụ thể về hợp đồng ESCO, đường cơ sở (baseline), đo đạc và xác minh (M&V), chủ thể xác minh độc lập, xử lí tranh chấp và cơ chế tài chính khả thi. Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm Hoa Kỳ, Trung Quốc và Thái Lan, bài viết đề xuất các kiến nghị hoàn thiện theo hướng chuẩn hoá có giới hạn, hỗ trợ tài chính dựa trên kết quả và thí điểm triển khai trong khu vực công.
1. Arif Künar, Tanay Sidki Uyar và Moaz Bilto (2022), “ESCO and EPC Models for Energy Efficiency Transformation”, Renewable Energy Based Solutions, Tanay Sidki Uyar và Nader Javani (chủ biên), Springer International Publishing.
2. Bongumusa M.B. Cebekhulu, Tebello N.D. Mathaba và Charles Mbohwa (2024), “Identifying Trends and Research Gaps in ESCO Research: A Systematic Literature Review”, Energy Strategy Reviews, Vol. 55, DOI: 10.1016/j.esr.2024.10151
3. Dong Qian và Ju’e Guo (2014), “Research on the Energy-Saving and Revenue Sharing Strategy of ESCOs under the Uncertainty of the Value of Energy Performance Contracting Projects”, Energy Policy, Vol. 73.
4. Elizabeth Stuart và các tác giả khác (2018), “Understanding Recent Market Trends of the US ESCO Industry”, Energy Efficiency, Vol. 11, No. 6.
5. Luke Allan, Michael Otreba và Qinhua Wang (2022), “Creating a Business Model Framework for New Small and Medium-Sized Enterprise Energy Service Provision Companies in China”, Energy Efficiency in Domestic Appliances and Lighting, Paolo Bertoldi (chủ biên), Springer Proceedings in Energy, Springer International Publishing, DOI: 10.1007/978-3-030-79124-7_28
6. Michael Bobker (2001), “A Short History of Utility Transformation”, Strategic Planning for Energy and the Environment, Vol. 20, No. 3.
7. Rafał Cieślak (2025), “The Risk of Guaranteed Savings in Energy Performance Contracts in the EU and Polish Perspective”, Energy Efficiency, Vol. 18, No. 5.
8. Shirley J. Hansen, Pierre Langlois và Paolo Bertoldi (2009), Western Europe, ESCOs World, River Publishers.
9. Tiancheng Shang và các tác giả khác (2015), “What to Allocate and How to Allocate? Benefit Allocation in Shared Savings Energy Performance Contracting Projects”, Energy, Vol. 91.